Uzmanlık

İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku

İş hukuku; işçi ile işveren arasındaki çalışma ilişkisinden doğan hak ve yükümlülükleri düzenler. Ücret, fazla mesai, yıllık izin, kıdem ve ihbar tazminatı, işe iade, mobbing, iş kazası, sigorta bildirimleri ve fesih işlemleri gibi birçok uyuşmazlık gündeme gelebilir. Bu uyuşmazlıklar tarafların ekonomik durumunu ve mesleki geleceğini doğrudan etkilediğinden; işten çıkarılma, istifaya zorlama, ücret ödenmemesi, mobbing veya iş kazası gibi durumlarda sürecin ilk anından itibaren hukuki destek almak büyük önem taşır. Büromuz hem işçi hem işveren tarafında hizmet vermektedir.

Süreç ve Zorunlu Arabuluculuk

İşçilik alacakları ve işe iade taleplerinin büyük bölümünde dava açmadan önce arabuluculuk başvurusu zorunludur. Bu aşamada talep edilen alacak kalemlerinin (kıdem, ihbar, ücret, fazla mesai, yıllık izin, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil) doğru belirlenmesi ve eksiksiz hesaplanması önemlidir; arabuluculuk tutanağı, açılacak davanın kapsamını etkiler.

Anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılır. Delil ve ispat süreci belirleyicidir: SGK kayıtları, bordrolar, banka ödemeleri, puantaj ve giriş-çıkış kayıtları, e-posta ve mesaj yazışmaları, iş sözleşmesi, fesih bildirimi ve tanık beyanları değerlendirilir. Çoğu dosyada bilirkişi incelemesi yapılır; rapora süresinde itiraz, hatalı hesaplamaların düzeltilmesi bakımından önemlidir. Karara karşı istinaf ve temyiz yolları açıktır.

İşçilik Alacakları

İş sözleşmesinin sona erme biçimine göre işçi çeşitli alacak kalemlerini talep edebilir. Başlıca işçilik alacakları:

  • Kıdem tazminatı: en az bir yıllık çalışma ve kanunda sayılan sona erme hâlleri
  • İhbar tazminatı: bildirim sürelerine uyulmadan yapılan fesihlerde
  • Ücret alacağı: eksik/hiç ödenmeyen maaş, prim, bonus, yol ve yemek gibi yan haklar
  • Fazla mesai: haftalık 45 saati aşan çalışmalar için zamlı ücret
  • Hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri
  • Yıllık izin ücreti: sözleşme sona erdiğinde kullanılmayan izinlerin karşılığı
  • Gerçek ücretin tespiti: elden ödeme veya düşük bordro hâlinde emsal ücret araştırması

İşe İade ve Fesih Uyuşmazlıkları

İş güvencesi kapsamındaki işçinin geçerli neden olmaksızın işten çıkarılması hâlinde işe iade davası açılabilir. Fesih bildiriminden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalı, anlaşma sağlanamazsa iki hafta içinde dava açılmalıdır; bu süreler hak düşürücüdür. İşyerindeki işçi sayısı, işçinin kıdemi, feshin geçerliliği ve feshin son çare olması ilkesi değerlendirilir.

Haksız fesih, haklı nedenle fesih, istifaya zorlama ve baskı altında istifa, ibraname ve feragat belgelerinin geçerliliği, disiplin süreçleri, performans/verimsizlik ve devamsızlık nedeniyle fesih sık karşılaşılan uyuşmazlıklardır. Bu dosyalarda fesih bildirimi, tutanaklar, savunmalar, ihtarnameler ve işyeri kayıtları birlikte incelenir.

Mobbing, Ayrımcılık ve İşçi Hakları

Mobbing; işçinin sistematik ve sürekli psikolojik baskıya, yıldırmaya veya dışlanmaya maruz bırakılmasıdır. İşverenin eşit davranma borcuna aykırılık hâlinde ise ayrımcılık tazminatı gündeme gelebilir. Bu dosyalarda tanık beyanları, e-posta ve mesaj kayıtları, sağlık raporları ve işyeri uygulamaları önem taşır.

İş Kazası, Meslek Hastalığı ve İSG

İş kazası, işçinin işyerinde veya işin yürütümü sırasında bedensel ya da ruhsal zarara uğramasıdır ve iş, sosyal güvenlik ve tazminat hukuku bakımından önemli sonuçlar doğurur. Sürekli/geçici iş göremezlik, beden gücü kaybı veya ölüm hâlinde maddi ve manevi tazminat talep edilebilir.

İşverenin işçiyi gözetme borcu kapsamında iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini alma yükümlülüğü vardır. Eğitim, koruyucu ekipman, risk değerlendirmesi ve denetim eksikliği işveren sorumluluğunu doğurabilir. Meslek hastalığı iddialarında sağlık raporları, ortam ölçümleri ve SGK incelemeleri değerlendirilir.

Sigorta Bildirimi ve Hizmet Tespiti

İşçinin sigortasız çalıştırılması veya çalışma süresinin SGK’ya eksik bildirilmesi hâlinde hizmet tespiti davası açılabilir. Bu dava ile fiilen çalışılan sürelerin tespiti ve sosyal güvenlik kayıtlarına işlenmesi amaçlanır; tanık beyanları, işyeri kayıtları ve fiili çalışma delilleri önem taşır.

Primlerin eksik yatırılması, günlerin düşük gösterilmesi veya ücretin gerçek tutarından düşük bildirilmesi hem işçilik alacaklarını hem de emeklilik ve sosyal güvenlik haklarını etkiler; SGK kayıtları, bordrolar ve banka ödemeleri birlikte değerlendirilmelidir.

İş Sözleşmeleri ve Özel Çalışma Biçimleri

İş sözleşmelerinin (belirli/belirsiz süreli, deneme süresi, rekabet yasağı ve gizlilik hükümleri dâhil) usulüne uygun hazırlanması ileride doğabilecek uyuşmazlıkları önler. Alt işveren-asıl işveren ilişkisi, muvazaa iddiaları ve işyeri devrinde işçi alacaklarından sorumluluk sık karşılaşılan konulardır.

Yabancı işçilerin çalışma izni süreçleri; uzaktan/hibrit ve esnek çalışma; kurye, saha ve platform çalışanları bakımından işçi-işveren ilişkisinin varlığı da değerlendirilmelidir. Bu dosyalarda sözleşmenin başlığı değil, çalışmanın fiili niteliği esas alınır.

İş Hukuku Alanında Sunduğumuz Hizmetler

İşçi ve işveren tarafında sunduğumuz başlıca hizmetler:

  • İşçilik alacakları davaları; kıdem, ihbar, fazla mesai, tatil ve yıllık izin alacakları
  • İşe iade davaları; haksız/haklı fesih ve istifaya zorlama uyuşmazlıkları
  • Mobbing, ayrımcılık ve sendikal tazminat talepleri
  • İş kazası ve meslek hastalığına bağlı maddi/manevi tazminat davaları
  • Hizmet tespiti, sigortasız çalışma ve eksik prim uyuşmazlıkları
  • İş sözleşmelerinin hazırlanması; ibraname ve fesih belgelerinin düzenlenmesi
  • İşveren danışmanlığı, fesih süreci yönetimi ve disiplin işlemleri
  • Arabuluculuk başvurularının hazırlanması ve istinaf-temyiz süreçleri

Bu içerik yalnızca hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olaya ilişkin hukuki danışmanlık yerine geçmez.

Sıkça Sorulan Sorular

İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku

Kural olarak istifa hâlinde kıdem tazminatı doğmaz. Ancak haklı nedenle fesih (örneğin ücretin ödenmemesi, sigortanın eksik yatırılması, sağlık nedenleri) veya kanunda öngörülen bazı hâllerde işçi tazminata hak kazanabilir.

Kıdem, ihbar tazminatı ve yıllık izin ücreti gibi feshe bağlı alacaklarda zamanaşımı beş yıldır. İşe iade başvurusunda ise fesihten itibaren bir aylık hak düşürücü süre bulunur.

Puantaj kayıtları, iş yeri giriş-çıkış kayıtları, e-postalar, mesajlar ve tanık beyanları fazla çalışmanın ispatında kullanılabilir. Delil durumu her dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.